پروژه الکترونیک

مدار تایمر تأخیر در وصل با کمترین قطعات الکترونیکی

مدار تایمر تأخیر در وصل با آپ آمپ

مدار تایمر تأخیر در وصل با کمترین قطعات الکترونیکی

تایمر ها کاربرد بسیار وسیعی در مدارها و دستگاههای الکترونیکی و تجهیزات مختلف صنعتی دارند. در گذشته از تایمر های مکانیکی برای ایجاد تاخیر در وصل یا قطع مسیر برق استفاده می شد؛ اما با پیشرفت علم این تایمر ها با تایمرهای الکترونیکی جایگزین شدند. یکی از انواع تایمر که بیشترین کاربرد را در انواع مدارهای الکتریکی و الکترونیکی دارد، مدار تایمر تأخیر در وصل است که موضوع اصلی مطلب امروز ما خواهد بود.

طبق روال کلی ما در سیاره الکترونیک ، به مباحث تئوری و فرمولی نمی پردازیم و سعی ما معرفی مدارهایی است که در عمل بکار می آیند.

با ما همراه باشید…

کاربرد های مدار تایمر تأخیر در وصل

شاید ملموس ترین مورد استفاده مدار تایمر تأخیر در وصل ، در محافظ های برق باشد. قطعاً شما در محل زندگی و یا کار خود از محافظ های برق استفاده می کنید. انواع محافظ یخچال ، محافظ کامپیوتر ، محافظ تلویزیون و غیره یک خصیصه مشترک دارند؛ و آن ایجاد تأخیر در وصل برق دستگاههای متصل به آنها است. در تابلوهای برق صنعتی هم بطور گسترده ای از تایمرها و بخصوص تایمر تأخیر در وصل استفاده می شود.

از جمله دیگر کاربردهای گسترده تایمر ها در تابلوهای برق صنعتی است.

چند مدار نمونه

مدار تایمر تأخیر در وصل با ترانزیستور

در مدار زیر می توان توسط پتانسیومتر R2 زمان تأخیر در وصل را بین ۰.۱ ثانیه تا ۱۱ ثانیه تنظیم کرد.

ترانزیستورهای Q1 و Q2 به صورت دارلینگتون استفاده شده اند که این کار به منظور افزایش بتای ترانزیستورها می باشد.

این را هم بخوانید:
مدار تستر آپ آمپ - تست سریع تقویت کننده های عملیاتی

D1 به همراه R3 در هنگام قطع برق به سرعت خازن C1 را دشارژ کرده و خروجی مدار را قطع می کند.

D3 یک دیود زنر ۱۰ ولت است که برای افزایش زمان تأخیر در مدار استفاده شده است.

D2 یک دیود هرزه گرد یا فلای بک است که نقش محافظ ترانزیستورها را بر عهده دارد.

K1 یک رله ۱۲ ولتی است که در مسیر مصرف کننده قرار می گیرد.

نکته مهم: در این مدار و مدارهای بعدی ولتاژ خازن الکترولیت را بیشتر از ۱۶ ولت انتخاب نکنید. علت ان این است که هرچه ولتاژ کاز خازن های الکترولیت بالاتر باشد احتمال جریان نشتی در آنها نیز بیشتر است. بنابراین ممکن است که تایمر شما هیچ وقت کار نکند!

مدار تایمر تأخیر در وصل با ترانزیستور

مدار تأخیر در وصل با آپ آمپ

در مدار زیر می توان توسط پتانسیومتر R1 زمان تأخیر در وصل را بین ۰.۱ ثانیه تا ۱۰ ثانیه تنظیم کرد.

D1 در هنگام قطع برق به سرعت خازن C1 را دشارژ کرده و خروجی مدار را قطع می کند.

R3 و R6 ولتاژ مرجع ۶ ولتی را جهت رفرنس مقایسه گر تأمین می کند. ( آیسی LM741 در الت مقایسه گری بسته شده است.)

Q1 درایور رله مدار می باشد.

D2 یک دیود هرزه گرد یا فلای بک است که نقش محافظ ترانزیستور Q1 را بر عهده دارد.

K1 یک رله ۱۲ ولتی است که در مسیر مصرف کننده قرار می گیرد.

مدار تایمر تأخیر در وصل با آپ آمپ

مدار تأخیر در وصل با گیت های منطقی

طرز کار این مدار دقیقاً شبیه مدار قبل است. تنها تفاوتی که مشاهده می شود حذف مقاومتهای رفرنس و استفاده از دو گیت NAND در مدار می باشد. دلیل استفاده از دو گیت این است که گیت NAND وارونگر یا معکوس کننده است و اگر بخواهیم این حالت از بین برود باید دو عدد از آنها را با هم سری کنیم. در حقیقت با این کار یک گیت AND را می سازیم.

این را هم بخوانید:
مدار اینورتر 300 وات - یک اینورتر ارزان قیمت با توان 300 وات بسازید

نکته جالب مدار این است که می توان از تمام گیتهای منطقی AND و OR و NAND و NOR و NOT در آن استفاده کرد. در این مدار از آیسی CMOS شماره ۴۰۱۱ استفاه شده؛ اما شما می توانید از بیشتر آیسی های سری ۴۰۰۰ مثل: ۴۰۰۰ و ۴۰۴۹ و ۴۰۹۳ و ۴۰۱۰۶ و حتی از بافر ها استفاده کنید.مدار تایمر تأخیر در وصل با گیت های منطقی

مدارهای دیگری هم در این زمینه وجود دارند، ولی ما در اینجا به همین ها بسنده می کنیم.

نکته: با بکارگیری رله هایی که دارای کنتاکت بسته ( NC ) و کنتاکت باز ( NO ) هستند می توانید مدارهای بالا را به عنوان تایمر تأخیر در قطع نیز استفاده کنید.

ان شاالله در آینده به روشهای افزایش زمان تأخیر در تایمرها خواهیم پرداخت.

موفق و پیروز باشید…

نوشته های مشابه

19 دیدگاه در “مدار تایمر تأخیر در وصل با کمترین قطعات الکترونیکی

  1. Reza گفت:

    سلام با تشکر از شما بابت سایت و کانال تلگرام خوبتون.
    یک سوال داشتم میخاستم بدونم زمان تاخیر دوتا مدار تایمر بعدی چقدر هستند؟ چون ذکر نشده

    1. سلام. ممنون.
      متأسفانه یادم نیست. می تونید توی پروتئوس یا مولتی سیم شبیه سازی کنید.
      هر دو نرم افزار رو توی سایت برای دانلود داریم.
      دانلود پروتئوس
      دانلود مولتی سیم

  2. Amir گفت:

    با عرض سلام وخسته نباشید… من تایمر تاخیر در وصل رو با ایسی ۵۵۵ ساختم…. تایم تنظیم آخرش ۲ دقیقه هست، اینو میخوام حداقل به نیم ساعت یا ۱ ساعت افزایش بدم.. پتانسیومتری که نصب شده ظرفیتتش روش نوشته ۴۰۵ فکر کنم ۲۲ کیلو اهم باشه.
    بنظرتون پتانسیومتر رو ظرفیت بالا نصب کنم ( مثلا ۵۰ کیلو اهم) تایمش افزایش پیدا میکند؟
    بعضی جا ها خوندم که با تغییر ظرفیت خازن هم تایمش افزایش پیدا میکند.
    با تشکر

    1. سلام
      دوست عزیز ۴۰۵ یعنی ۴ مگا اهم. برای افزایش زمان تأخیر ظرفیت خازن رو افزایش بدید. البته برای اون هم محدودیت وجود داره.

      1. محمد گفت:

        سلام، محدودیت افزایش ظرفیت خازن برای چیست؟ مثلا در مدار اول چرا ظرفیت خازن ۱۰ میکرو انتخاب شده و تا چه مقداری قابل افزایش است؟

        1. سلام. علت محدودیت ظرفیت خازن ایجاد نشتی و عدم عملکرد صحیح در ظرفیت های بالا است. از طرفی اگر مقدار مقاومت هم خیلی زیاد انتخاب شود، نمیتواند جریان مورد نیاز برای شارژ خازن را تأمین کند.

  3. محمد خاور گفت:

    سلام
    من یه سنسور چشمی حرکتی خریدم از همون هایی که در راه پله وپیلوت استفاده میکنند اما کمترین زمان این مدار نه ثانیه است وکمتر ازاین نمیشه آیا میشه باتغییر مقدارمقاومت متغیرش یا مقاومت سری شده باهاش این زمان رو کمتر کنم.
    این برای پروژم خیلی مهمه

    1. سلام. اگر از نوع آنالوگ هست، میشه با تغییر مقاومت سری این کار رو انجام داد.

  4. محسن گفت:

    سلام و خسته نباشید خدمت مدیریت محترم سایت. ممنون از مطالب خوبتان…
    لطف بفرمایید در رابطه با آیسی۴۰۱۱ و کاربرد گیت های nand مطالبی بگذارید.

    1. سلام. ممنون. ان شاءالله.

  5. omat گفت:

    ممنون بابت مدارات کاربردی که قرار دادید.من مدار ترانزیستوری که قرار دادید ساختم و واقع کارمو راانداخت.تشکر میکنم.
    اما یک سوال داشتم که ممنون میشم راهنمایی کنید.دنبال یه تایمر میگردم که مثلا اگه قراره تا بیست بشماره و وسط کار شمردنش تغذیه مدار قطع شد،بعد وصل مجدد تغذیه از اول نشماره و ادامه همون تایم قبلیشو بشماره.یعنی اگه سر ۷ ثانیه تغذیه قطع شد بعد اتصال تغذیه از ثانیه هفتم شروع به شمردن بکنه.
    با تشکر

    1. سلام. خواهش می کنم.
      شما باید از مداراهای دیجیتال با قابلیت نگهداری حافظه یا از میکروکنترلر استفاده کنید.

  6. هادی نظری گفت:

    سلام من مهندس مکانیک هستم چهارده ساله ماشین سازی ونصب اتوماسیون انجام می دم می خوام یه دوره برق صنعتی پیشرفته امورش ببینم ممنون می شم مدیریت سایت راهنمایی و کمک کنند مرسی.

    1. سلام. بهتره توی دوره های برق صنعتی آموزشگاههای فنی و حرفه ای شرکت کنید.

  7. اسماعیل زاده گفت:

    سلام خیلی ممنون از مطالبتون
    برای high voltage هم مناسب است ؟
    من مداری میخواهم که ولتاژی که از منبع تغذیه میآید بطور دقیقا ۱۰۰میلی ثانیه به تاخیر بیاندازد، بنظر شماکدام مدار برای کار من مناسب تر است؟

    1. سلام. بله مناسب هست. از تیغه های رله برای قطع و وصل مسیر استفاده کنید.

  8. علی گفت:

    سلام خسته نباشید
    مهندس من میخوام همچین مداری رو با برق ۷.۵ ولت راه بندازم
    چیکار باید انجام بدم؟
    و اینکه من میخوام زمان تاخیر روی ۳ ثانیه باشه و متغیر نباشه
    چه مقاومتی بجا پتانسیومتر قرار بدم؟؟

    1. سلام. همه مداراهای اراءه شده قابل راه اندازی با ۷.۵ ولت هستند. فقط باید ولتاژ رله رو متناسب با ولتاژتون انتخاب کنید. که فکر می کنم ۷.۵ ولت استاندارد نباشه. احتمالا باید از رله ۶ یا ۹ ولت استفاده کنید.
      برای تنظیم دقیق ۳ ثانیه به علت تلورانس قطعات باید اول یک پتانسیومتر رو در مدار بذارید و اون رو تنظیم کنید؛ بعد مقدار اهم اون رو خارج از مدار اندازه بگیرید و مقاومت مورد نیاز رو جایگزین کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *